แน่นอนว่าชีวิตเราในทุกวัน ไม่มีทางคาดเดาเหตุการณ์ล่วงหน้าได้ ว่าจะมีอะไรเกิดขึ้นบ้าง แต่บางเรื่อง หากเราเตรียมความพร้อมเอาไว้ก่อนเนิ่น ๆ ก็สามารถจัดการทุกอย่าง ให้เป็นไปตามที่เราคาดหวังไว้ได้ อย่างเช่น การทําพินัยกรรม ที่ดิน หลายคนอาจมองว่าเป็นเรื่องไกลตัว แต่ความจริงแล้วนั้น เรื่องนี้เป็นเรื่องที่ทุกคน สามารถจัดการเตรียมความพร้อมได้ตั้งแต่ตอนนี้ เพื่อความสบายใจ และคนข้างหลังไม่ต้องวุ่นวาย บทความนี้ พี่ไว้ใจ จึงได้รวมเรื่องต้องรู้เกี่ยวกับ การทําพินัยกรรม ที่ดิน ว่าทำไมถึงสำคัญ มีขั้นตอน การเตรียมตัวยังไง และมีเรื่องควรระวังอะไรบ้าง ตามมาดูกันเลยค่ะ
เลือกอ่านตามหัวข้อที่สนใจ
- รู้จัก พินัยกรรม มรดก
- ขั้นตอน ค่าธรรมเนียม วิธีการทําพินัยกรรม ที่ดิน
- ตัวอย่างแบบฟอร์ม พินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมือง
- ข้อควรระวังในการทำพินัยกรรม ที่ดิน
รู้จัก พินัยกรรม มรดก
การทำพินัยกรรม มรดก เป็นการแสดงเจตนาเผื่อตายหรือกำหนดการเผื่อตายในเรื่องของทรัพย์สินที่ดินของตนเอง อันจะเป็นผลให้บังคับได้ตามกฎหมาย การทำพินัยกรรมนี้ กฎหมายไม่ได้บังคับให้ทุกคนต้องทำ แต่เป็นความต้องการของเจ้าของทรัพย์สิน ซึ่งจะทำการเขียนพินัยกรรมขึ้น ขณะที่ยังมีชีวิต โดยมีการระบุวัตถุประสงค์ ว่าจะทรัพย์สินที่ดินที่ครอบครองอยู่นั้น จะยกให้ใครบ้างเมื่อตนเองเสียชีวิตลง
ความสำคัญของการทําพินัยกรรม ที่ดิน คือ จะช่วยจัดการเรื่องมรดกที่ดินอย่างชัดเจนว่าจะตกเป็นของผู้ใด เพื่อป้องกันการทะเลาะของคนในครอบครัว เป็นการไม่ทิ้งปัญหาไว้ให้คนข้างหลังนั่นเอง และ การทําพินัยกรรม ที่ดิน โดยทั่วไปแล้ว มีอยู่ 5 แบบ ดังนี้
พินัยกรรมแบบธรรมดา คือ การทำพินัยกรรมเป็นหนังสือ โดยจะเขียนหรือพิมพ์ก็ได้ ต้องมีการลงวัน เดือน ปี ผู้ทำต้องลงลายมือชื่อไว้ต่อหน้าพยานอย่างน้อย 2 คน และพยานต้องลงลายมือชื่อหรือพิมพ์ลายนิ้วรับรองการทำพินัยกรรมในขณะที่ทำ
พินัยกรรมแบบเขียนเองทั้งฉบับ คือ ผู้ทำพินัยกรรมต้องเขียนข้อความในพินัยกรรมด้วยลายมือตนเองทั้งฉบับ พร้อมกับลงวันที่ เดือน ปี และลายมือชื่อของตนในพินัยกรรม โดยพินัยกรรมนี้จะมีพยานรับรู้หรือไม่มีก็ได้
พินัยกรรมแบบเอกสารฝ่ายเมือง คือ การทำพินัยกรรมโดยมีเจ้าหน้าที่รัฐมาเกี่ยวข้อง ผู้ทำพินัยกรรมจะไปยื่นคำขอไปแจ้งความประสงค์โดยให้ถ้อยคำหรือข้อความของตนแก่เจ้าพนักงานที่เขตหรืออำเภอ พร้อมพยานอย่างน้อย 2 คน ผู้ทำพินัยกรรมและพยานต้องลงลายมือชื่อไว้ จากนั้นเจ้าพนักงานจะลงลายมือชื่อ วัน เดือน ปี ที่ทำ พร้อมประทับตราตำแหน่งเป็นอันเสร็จสมบูรณ์
พินัยกรรมแบบเอกสารลับ คือ พินัยกรรมที่ผู้ทำนำใส่ซองปิดผนึกและลงลายมือชื่อทับ แล้วนำไปแสดงต่อผู้อำนวยการเขตหรือนายอำเภอ พร้อมด้วยพยานอย่างน้อย 2 คน จากนั้นเจ้าหน้าที่จะบันทึกถ้อยคำ ลงวัน เดือน ปี ที่ทำพินัยกรรมแสดงไว้บนซองและลงชื่อประทับตราตำแหน่งไว้หน้าซองตรงที่ปิดผนึก
พินัยกรรมทำด้วยวาจา คือ พินัยกรรมที่เกิดเหตุการณ์พิเศษไม่สามารถทำพินัยกรรมแบบอื่นได้ เช่น ตกอยู่ในอันตราย ใกล้เสียชีวิต เกิดโรคระบาด หรือมีสงคราม โดยผู้ทำพินัยกรรมต้องแสดงความประสงค์จะทำพินัยกรรมต่อหน้าพยาน 2 คนพร้อมซึ่งอยู่ ณ ที่นั้น และพยาน 2 คนนั้นต้องไปแสดงตัวและแจ้งให้ผู้อำนวยการเขตหรือนายอำเภอทราบถึงข้อความพินัยกรรม และสาเหตุที่ต้องทำพินัยกรรมด้วยวาจา
ขั้นตอน ค่าธรรมเนียม การทําพินัยกรรม ที่ดิน
อย่างที่กล่าวไปข้างต้นแล้วว่าการทำพินัยกรรม มรดก ที่ดิน นั้นมีหลายแบบ แต่การทำพินัยกรรม ที่ดิน ซึ่งเป็นทรัพย์สินที่มีมูลค่าสูง อาจต้องการพินัยกรรมที่จะป้องกันการถูกกล่าวหา หรือปัญหาดราม่าต่างๆ ที่อาจตามา
ดังนั้น แนะนำว่าควรไปยื่นคำขอ ทำพินัยกรรมฝ่ายเมือง ณ ที่ว่าอำเภอหรือสำนักงานเขต ให้ช่วยทำพินัยกรรมให้ เพราะว่าพินัยกรรมฝ่ายเมืองนั้น มีหลักฐานการทำแน่ชัด และน่าเชื่อถือมากกว่า รวมถึง มีการสำรองพินัยกรรมโดยเก็บไว้ที่อำเภอหนึ่งฉบับ หรือจะให้ทำเพิ่มเพื่อเก็บไว้เอง หรือป้องกันอำเภอทำสูญหายอีกก็ได้ สำหรับพินัยกรรมที่ทางอำเภอหรือสำนักงานเขต มีหน้าที่เกี่ยวข้อง มีด้วยกันอยู่ 3 แบบ แต่ละแบบมีรายละเอียดการดำเนินการดังนี้
- 1) พินัยกรรมแบบเอกสารฝ่ายเมือง เอกสารและหลักฐานที่ใช้ ประกอบด้วย
- เอกสารสิทธิต่างๆ ที่เกี่ยวกับทรัพย์สิน เช่น โฉนดที่ดิน
- บัตรประจำตัวประชาชนของผู้ทำพินัยกรรม
- สำเนาทะเบียนบ้าน
- พยานอย่างน้อย 2 คน (ถ้ามี) หากไม่มีพยานไปด้วย เขตหรืออำเภอคงจัดหาให้ได้โดยคิดค่าป่วยการพยาน
- ค่าธรรมเนียมกรณีทำในสำนักงานเขต 50 บาท สำเนาคู่ฉบับ ฉบับละ 10 บาท
- ค่าธรรมเนียมกรณีทำนอกสำนักงานเขต 100 บาท สำเนาคู่ฉบับ ฉบับละ 10 บาท
- ค่าพยานไม่เกินวันละ 50 บาท
- 2) พินัยกรรมแบบเอกสารลับ เอกสารและหลักฐานที่ใช้ ประกอบด้วย
- บัตรประจำตัวประชาชนตัวจริงพร้อมสำเนา
- สำเนาทะเบียนบ้าน
- พินัยกรรมซึ่งใส่ซองปิดผนึกแล้ว
- พยานบุคคล 2 คน
- ค่าธรรมเนียมพินัยกรรม ฉบับละ 20 บาท
- 3) พินัยกรรมทำด้วยวาจา เอกสารและหลักฐานที่ใช้ ประกอบด้วย
- บัตรประจำตัวประชาชนตัวจริง พร้อมสำเนา
- สำเนาทะเบียนบ้าน
- พยานบุคคล 2 คน
ตัวอย่างแบบฟอร์ม พินัยกรรมแบบเอกสารฝ่ายเมือง
ข้อควรระวังใน การทำพินัยกรรม ที่ดิน
การขูดลบ ตก เติม หรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงใด ๆ บนพินัยกรรม ต้องให้ผู้ที่เกี่ยวข้องลงลายมือชื่อกำกับไว้
การทำพินัยกรรมแบบที่ต้องมีพยาน และแบบที่ให้คนอื่นเขียน เพราะพยานและคนเขียน (รวมทั้งคู่สมรสตามกฎหมายของทั้งคนเขียนและพยาน) จะไม่มีสิทธิได้รับมรดก เพราะฉะนั้นถ้าจะยกมรดกให้ใครก็อย่าให้ผู้นั้นมาเป็นคนเขียนหรือพยาน
กรณีที่มีผู้รับมรดกร่วมกันในที่ดินแปลงเดียวกันหลายคน ถ้ามีเนื้อที่มาก ผู้ทำพินัยกรรมควรจะจัดการ แบ่งแยกออกเป็นแปลงย่อย ให้แต่ละคนจะดีที่สุด และควรทำทางออกให้ทุกแปลงใช้ร่วมกัน จะต้องไม่ให้ผ่านเข้าออก โดยต้องผ่านเข้าไปในที่ดินแปลงอื่น เพราะว่าในอนาคตอาจมีการปิดกั้นไม่ให้ผ่านออกได้ หากเป็นไปได้ควรยกให้เป็นทางสาธารณะจะดีที่สุด
ถ้าไม่อยากให้คนรับมรดกต้องเสียภาษีมรดก ควรทำพินัยกรรมโดยกระจายมรดกให้คนละไม่เกิน 100 ล้านบาท เพราะบุพการีและผู้สืบสันดาน ที่รับมรดกจะต้องเสียภาษีอัตรา 5% ของส่วนที่เกิน 100 ล้านบาท ผู้รับมรดกนอกจากนั้นจะเสียในอัตรา 10% ของส่วนที่เกิน 100 ล้านบาท
สรุปส่งท้าย
อย่างไรก็ตาม การทำพินัยกรรมไว้ก่อน ถือว่าไม่ได้เสียหายอะไร เหมือนเป็นการวางแผนให้กับชีวิต หากอนาคตอยากเปลี่ยนแปลงอะไร ก็สามารถแก้ไขได้ ทั้งนี้ก็เพื่อความสบายใจของเราเอง หากวันหนึ่งเกิดสิ่งที่ไม่คาดคิดขึ้นมาจริงๆ เรื่องพินัยกรรม มรดก ที่ดิน จะไม่เป็นปัญหาในภายหลังอย่างแน่นอน
