กระต่าย เป็นสัตว์เลี้ยงที่นอกจากจะน่ารัก ขี้เล่น และช่วยสร้างความเพลิดเพลินให้กับเราแล้ว ยังสามารถขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็วอีกด้วย เพื่อน ๆ รู้ไหมคะว่า กระต่ายสามารถตั้งท้องได้ใหม่หลังจากคลอดเสร็จเพียงไม่กี่วัน เพราะเหตุนี้เขาจึงต้องแยกระหว่าง ตัวผู้ กับตัวเมีย ออกจากกัน เมื่อรู้ว่าตัวเมียตั้งท้อง สำหรับใครที่อยากรู้ วิธี การดูแลกระต่ายท้อง และ อาการของกระต่ายใกล้คลอด มีอาการอะไรบ้าง วันนี้ พี่ไว้ใจ มีเกร็ดความรู้เล็ก ๆ น้อย ๆ สำหรับการเตรียมความพร้อมต้อนรับสมาชิกใหม่มาฝาก ตามมาดูกันเลยค่ะ

เลือกอ่านตามหัวข้อที่สนใจ

• สังเกตยังไงว่ากระต่ายท้อง ?
• วิธีการดูแลกระต่ายท้อง
• การให้อาหารกระต่ายท้อง
• การดูแลลูกกระต่าย
• การตั้งท้องของกระต่ายที่ผิดพลาด

สังเกตยังไงว่ากระต่ายท้อง ?

โดยปกติแล้ว กระต่ายที่สามารถสืบพันธุ์ได้ จะมีอายุตั้งแต่ 3 – 4 เดือนขึ้นไป เพราะฉะนั้นเพื่อน ๆ ควรที่จะแยกระหว่างกระต่ายตัวผู้กับตัวเมียออกจากกัน เพื่อไม่ให้ผสมพันธุ์กัน เพราะถ้ากระต่ายตั้งท้องในช่วงระยะเวลานี้ แม่กระต่ายยังโตไม่เต็มที่ อาจจะเป็นอันตรายต่อแม่และลูกในท้องได้ค่ะ ดังนั้น อายุที่เหมาะสำหรับการท้องจะอยู่ที่ประมาณ 7 – 8 เดือนขึ้นไป

โดยวิธีสังเกตว่า กระต่ายท้องหรือไม่ สามารถดูได้จาก บริเวณท้อง จะมีลักษณะใหญ่ขึ้น มีน้ำหนักเพิ่มมากขึ้น กระต่ายเริ่มกินอาหารเยอะขึ้นมากกว่าปกติ มีอารมณ์ที่แปรปรวน และดูไม่ค่อยเป็นมิตร ถ้าเพื่อน ๆ ไม่มีความชำนาญ พี่ไว้ใจ ไม่แนะนำให้ไปคลำที่ท้องของกระต่ายเองนะคะ เพราะถ้ากระต่ายตั้งท้องอยู่จริง อาจจะทำให้ลูกกระต่ายบาดเจ็บได้ค่ะ แต่ถ้าอยากให้แน่ใจว่าท้องหรือไม่ หลังจากที่ผสมพันธุ์ไปแล้ว 10 – 12 วัน เพื่อน ๆ สามารถพาเจ้ากระต่ายไปพบสัตวแพทย์ได้ ลูกกระต่ายในท้องจะเจริญเติบโตขึ้นเรื่อย ๆ จนกว่าจะคลอด ช่วงเวลานี้เราควรต้องรู้ วิธีการดูแลกระต่ายท้อง อย่างถูกต้อง เพราะถ้าเลย 33 วันไปแล้ว และแม่กระต่ายยังไม่คลอด ต้องรีบพาไปพบสัตวแพทย์โดยทันที เพราะอาจจะเป็นแค่การตั้งท้องเทียม หรือลูกกระต่ายอาจจะตายภายในท้องแล้วก็ได้ค่ะ

อาการกระต่ายใกล้คลอด จะเริ่มมีพฤติกรรม การสร้างรัง ก่อนคลอดประมาณ 1 อาทิตย์ เพื่อสร้างพื้นที่ที่สะดวกสบายในการคลอดลูก และถ้าแม่กระต่ายเริ่มมีอาการกัดขนของตัวเองมาทำรัง นั่นหมายความว่า อีกไม่เกิน 1 – 2 วัน แม่กระต่ายจะคลอดลูกออกมา โดยธรรมชาติแล้ว กระต่ายมักจะคลอดลูกตอนกลางคืน ไม่ก็ช่วงเช้ามืดค่ะ

วิธี การดูแลกระต่ายท้อง

การดูแลกระต่ายท้อง นอกจากอาหารและน้ำที่ต้องให้ตามปกติแล้ว การจัดเตรียมความพร้อมสำหรับการคลอด ก็ถือว่าสำคัญไม่น้อย เพราะจะทำให้การคลอดมีความปลอดภัยทั้งแม่และลูก สิ่งที่จะต้องจัดเตรียม ก็คือ ควรจัดกรงไว้ในที่เงียบสงบ อากาศสามารถถ่ายเทได้สะดวก ขนาดของกรงจะต้องมีพื้นที่กว้างพอสมควร สำหรับวางรังคลอดและลูกกระต่ายที่จะคลอดออกมา 

การจัดเตรียมรังคลอด อาจจะเลือกใช้เป็นรังคลอดแบบไม้พื้นตาข่ายที่มีขายทั่วไป หรือใช้เป็นตะกร้าพลาสติกก็ได้ ขนาดของรังคลอดควรใหญ่ หรือกว้างกว่าลำตัวของแม่กระต่าย และรองด้วยหญ้าแห้ง ถ้าไม่มีหญ้า สามารถใช้กระดาษหนังสือพิมพ์ หรือผ้าขนหนูก็ได้ค่ะ ช่วงก่อนวันคลอด 1 – 2 วัน แม่กระต่ายจะกัดขนตัวเอง เพื่อปูรองรังคลอด เพื่อน ๆ ไม่ควรนำเศษขนไปทิ้งโดยเด็ดขาดนะคะ

การดูแลกระต่ายท้อง เรื่องการให้อาหาร

การดูแลกระต่ายท้อง ต้องเริ่มตั้งแต่ การให้อาหาร และการดูแลรักษาความสะอาดของสภาพความเป็นอยู่ จนถึงช่วงกระต่ายคลอด กระต่ายท้องต้องการสารอาหารสำหรับบำรุงตัวเอง และลูกกระต่ายที่อยู่ในท้อง ดังนั้น อาหารที่เหมาะสำหรับช่วงตั้งท้อง ก็เป็นอาหารที่กระต่ายเคยกินอยู่เป็นประจำ แต่ต้องเสริมด้วย โปรตีน และ แคลเซียม ด้วย หญ้าอัลฟาฟ่า อีกทั้งยังสามารถให้แม่กระต่ายกิน ข้าวโพดหวานดิบ และ เซเลอรี่ เสริมเข้าไปได้ จะช่วยทำให้แม่กระต่ายสร้างน้ำนมได้ดีขึ้นค่ะ

การดูแลลูกกระต่าย

โดยธรรมชาติ เมื่อลูกกระต่ายคลอดออกมาแล้ว แม่กระต่ายจะกัดรก และเลียตัวทำความสะอาดให้ ถ้าแม่กระต่ายสามารถเลี้ยงลูกเองได้ เราควรปล่อยและไม่ควรเข้าไปยุ่งวุ่นวาย หรือบางทีเราอาจจะหาผ้าไปคลุมไว้ที่กรง เพื่อลดการถูกรบกวน เพราะถ้าเราไปยุ่งมากเกินไป แม่กระต่ายจะรู้สึกไม่ปลอดภัยและจะทิ้งลูก หรือถีบลูกออกจากรังไปเลยค่ะ ลูกกระต่ายส่วนใหญ่จะดูดนมแม่วันละ 1 – 2 ครั้ง หรือจนกว่าจะถึงเวลาหย่านม 

ในกรณีที่เพื่อน ๆ สังเกตดูแล้วว่า ลูกกระต่ายได้รับน้ำนมไม่เพียงพอ เราต้องจับแม่กระต่ายให้นอนหงายนิ่ง ๆ เพื่อให้นมลูก แต่ถ้าแม่กระต่ายต่อสู้ หรือขัดขืนมาก ๆ เราสามารถป้อนนมสำเร็จรูปได้ค่ะ เช่น นมผงสำหรับลูกแมว หรือนมแพะอุ่น ๆ โดยการค่อย ๆ ป้อนทีละน้อย และที่สำคัญ ต้องใส่ โปรไบโอติก สำหรับกระต่าย ผสมในนมด้วยนะคะ

การตั้งท้องของกระต่ายที่ผิดพลาด

กระต่ายบางตัว จะแสดงอาการกัดขนเพื่อสร้างรัง หลังจากผสมพันธุ์ได้ประมาณ 18 – 22 วัน แต่ไม่มีการคลอดลูกออกมา แสดงว่า การท้องครั้งนี้ เป็นท้องลม หรือท้องปลอม นั่นเองค่ะ ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้บ่อยในกระต่าย เพราะบางครั้งกระต่ายตัวเมียได้รับการผสมพันธุ์ก็จริง แต่อาจจะผสมไม่ติดก็เป็นได้ แต่ด้วยสัญชาตญาณหรือความรู้สึก ทำให้ตัวเมียหลั่งฮอร์โมนบางอย่างออกมา ให้เข้าใจว่ากำลังท้องอยู่ค่ะ

สรุปส่งท้าย

โดยปกติแล้ว กระต่ายจะใช้เวลาตั้งท้องประมาณ 30–31 วันหลังจากผสมพันธุ์ แล้วจึงคลอดลูก แต่ถ้ากระต่ายตั้งท้องนานกว่านี้ ลูกอาจจะตายในท้อง หรือเกิดอาการตั้งท้องเทียมก็เป็นได้ ดังนั้น เพื่อน ๆ ควรพาแม่กระต่ายไปพบสัตวแพทย์โดยทันทีนะคะ เพื่อไม่ให้แม่กระต่ายเสี่ยงต่ออาการแทรกซ้อนอื่น ๆ เมื่อเรารู้ วิธี การดูแลกระต่ายท้อง วิธีการสังเกตพฤติกรรม และ อาการกระต่ายใกล้คลอด ว่าเป็นอย่างไร ก็จะทำให้เรามีเวลาเตรียมอุปกรณ์ต่าง ๆ เพื่อใช้ได้ทันการค่ะ พี่ไว้ใจหวังว่าบทความนี้ คงช่วยให้มือใหม่หัดเลี้ยงกระต่ายที่กำลังจะกลายเป็นคุณแม่ คลายความกังวลในการดูแลลงได้บ้างนะคะ