ภารกิจของ ทาสแมว นอกจากเรื่อง การเตรียมหาอาหาร ให้เจ้าเหมียวแล้ว ก็เป็นเรื่อง เก็บฉี่ เก็บอึ ในกระบะทราย ของเจ้าวายร้ายตัวเล็กนี่แหละค่ะ สำหรับเพื่อน ๆ ที่กำลังเดินเข้าสู่ วงการทาสแมว เรื่องสำคัญที่ต้องฝึก ให้เจ้าเหมียวมีวินัย จนทำเป็นนิสัยได้ ก็คือเรื่องของ การ ฝึกแมวใช้กระบะทราย นั่นเอง ลูกแมวส่วนใหญ่ จะเรียนรู้เรื่องพวกนี้มาจากแม่แมว ในช่วงอายุตั้งแต่เกิด จนถึงหนึ่งเดือนครึ่ง แต่หากเพื่อน ๆ รับเจ้าเหมียวตัวใหม่ มาเลี้ยงไวเกินไป หรือรับแมวจรมาเป็นสมาชิกใหม่ของบ้าน ก็อาจต้องค่อย ๆ สอนแมวใช้กระบะทราย จนกว่าเจ้าเหมียว จะคุ้นชิน พี่ไว้ใจ มี คำแนะนำการเลือกใช้วัสดุ อุปกรณ์ และวิธีการฝึกเจ้าเหมียวให้ใช้กระบะทรายได้ แบบง่าย ๆ มาฝากค่ะ

เลือกอ่านตามหัวข้อที่สนใจ

• การเลือกกระบะทรายสำหรับแมว
• การเลือกทรายแมว
• เลือกตำแหน่งวางกระบะทราย 
• ขั้นตอนการฝึกลูกแมวให้ใช้กระบะทราย
• ปัญหาที่อาจเจอจากการปรับเปลี่ยนนิสัย

การเลือกกระบะทรายสำหรับแมว 

กระบะทรายแมว หรือห้องน้ำแมว เป็นอุปกรณ์ชิ้นแรก ๆ ที่คนเลี้ยงแมวจะต้องเตรียมหามาไว้ ก่อนที่จะรับเจ้าเหมียวเข้ามาเลี้ยงในบ้านนะคะ อาจจะ D.I.Y ทำเองจากวัสดุง่าย ๆ โดยใช้ กล่องพลาสติก ขนาด ความยาว ให้เกินกว่าตัวแมว ประมาณ 1.5 เท่า เพื่อให้เจ้าเหมียวหมุนตัวได้ กล่องที่ใช้ ควรต้องมีความสูงหน่อย เผื่อไว้กันทรายแมวกระเด็น เมื่อเจ้าเหมียวคุ้ยทราย และทำทางเข้าที่เจ้าเหมียวจะก้าวขา เข้า – ออก ได้ง่ายด้วยค่ะ

แต่หากรู้สึกยุ่งยากไป จะหาซื้อกระบะทรายสำเร็จรูป ที่มีขายทั่วไป ก็เป็นทางเลือกที่ดี พี่ไว้ใจ ขอแนะนำ สัก 3 แบบ ให้ทาสได้เลือก ฝึกแมวใช้กระบะทราย ตามความสะดวกเลยค่ะ

กระบะทรายแบบเปิดโล่ง

• 

กระบะทรายแมว แบบเปิดโล่ง เป็นแบบเบสิค ที่ทาสแมวมือใหม่ควรเลือกไว้ สอนแมวใช้กระบะทราย ด้วยความโล่งที่เปิดรอบด้าน ทำให้ระบายความชื้นได้ดี สะดวกต่อการเข้า – ออก ของเจ้าเหมียว แต่อาจต้องวางไว้ในจุด ที่มีอากาศถ่ายเท เพราะเมื่อเวลาเจ้าเหมียว คุ้ยทรายกลบสิ่งที่ขับถ่ายออกมา อาจมีฝุ่นฟุ้งขึ้นได้ และมีข้อเสียคือ ไม่เก็บกลิ่น และอาจจะเห็นภาพที่ไม่สวยงามน่าชมค่ะ

กระบะทรายแบบโดมที่มีฝาปิด

• 

กระบะทรายแบบนี้จะมีส่วนโดม หรือฝาครอบปิด เพื่อป้องกันกลิ่นและฝุ่นจากทรายแมว และมีทางเข้า – ออกสำหรับน้องแมว มีรูปแบบสวยงาม เหมาะกับทาสแมวที่มีพื้นที่จำกัด มีข้อเสียคือ อากาศไม่ค่อยถ่ายเท ทำให้ความชื้นในทรายแมวระเหยช้า ทรายจึงไม่ค่อยจับตัวเป็นก้อน และเก็บยาก

ห้องน้ำแมวแบบอัตโนมัติ 

• 

เหมาะกับทาสแมว ที่ไม่มีเวลาเก็บของเสีย ที่เจ้าเหมียวขับถ่ายบ่อย ๆ เพราะห้องน้ำแมวแบบนี้ จะมีเซนเซอร์ จับการเข้า – ออกของเจ้าเหมียว และตัวเครื่องจะหมุน เก็บของเสียจากการขับถ่าย ให้แบบอัตโนมัติ เมื่อแมวกระโดดออกจากเครื่อง ขจัดปัญหาเรื่องฝุ่น และกลิ่นได้เป็นอย่างดี แต่ข้อเสียก็คือ มีราคาสูงกว่า 2 แบบแรกมาก ๆ และอาจต้องใช้ทรายแมว แบบเฉพาะที่ใช้กับห้องน้ำอัตโนมัติ

การเลือกทรายแมว

ในปัจจุบัน ทรายสำหรับแมว มีหลากหลายวัสดุที่ใช้ผลิตทราย เพื่อการขับถ่ายของแมว แต่จะเลือกแบบไหน ให้ได้ทรายแมวที่ถูกสุขลักษณะอนามัยของแมว และของผู้เลี้ยงด้วย พี่ไว้ใจจะขอแนะนำ ทรายแมวที่นิยมใช้กันในปัจจุบัน สัก 4 ชนิดดังนี้ค่ะ

1. เบนโทไนท์ (Bentonite)

• 

ทำมาจากแร่เบนโทไนท์ แร่ดิน หรือแร่หิน มีลักษณะ เป็นเม็ดดินแข็ง กลม แต่งกลิ่น เมื่อโดนน้ำจะจับตัวเป็นก้อน
ข้อดี : แมวชอบขับถ่าย เก็บกลิ่นได้ดี และราคาถูก
ข้อเสีย : หนัก ฝุ่นเยอะ ไม่ควรเผลอให้แมวกินเข้าไป

2. คริสตัล (Crystal)

• 

ทำมาจากผลึกซิลิกา ลักษณะเป็นผลึกแก้วใส แต่งกลิ่น เมื่อโดนน้ำจะดูดซึม แต่ไม่จับตัวเป็นก้อน
ข้อดี : น้ำหนักเบา เก็บกลิ่นได้ดี ไม่มีฝุ่น สามารถล้างแล้วนำกลับมาใช้ใหม่ได้
ข้อเสีย : ทิ้งทำลายได้ยาก

3. โซเดียมเบนโทไนท์ (Sodium Bentonite)

• 

เป็นแร่เบนโทไนท์ จากดินภูเขาไฟ ลักษณะเป็นเม็ดเล็ก ๆ แบบกลม และเหลี่ยม มีทั้งแต่งกลิ่น และไม่มีกลิ่น
ข้อดี : เมื่อโดนน้ำจะซึมซับได้ดี จับตัวเป็นก้อนเร็วและแน่น ไม่แตกตัว ทำให้ตักทิ้งได้ง่าย เก็บกลิ่นได้ดีเยี่ยม ฝุ่นน้อย ประทับใจทั้งเจ้าเหมียว และทาสสายเปย์
ข้อเสีย : ราคาจะสูงพอสมควร

4. ทรายแมวธรรมชาติ (Nature)

• 

ลักษณะ ทำจากวัสดุธรรมชาติ 100% เช่น เต้าหู้ มันสำปะหลัง เปลือกไม้ ไม้สน เมื่อโดนน้ำ จะจับตัวเป็นก้อน น้ำหนักเบา เก็บกลิ่นได้ดี และที่สำคัญทิ้งลงชักโครกได้ ง่ายต่อการจัดการขยะค่ะ

เมื่อรู้ชนิดของทรายแมวแบบต่าง ๆ กันไปแล้ว เวลาเลือก ฝึกแมวใช้กระบะทราย ก็ให้เพื่อน ๆ ลองดูนะคะว่า บ้านที่เราอยู่อาศัย เป็นลักษณะแบบไหน เช่น ถ้าเพื่อน ๆ อยู่คอนโดมิเนียม หรืออพาร์ตเม้นท์ แนะนำให้ใช้ ทรายแมวธรรมชาติ เพราะน้ำหนักเบา และจัดการขยะได้ง่าย ถ้าอยากประหยัด ก็เลือกแบบใช้ได้นาน ล้างใช้ซ้ำใหม่ได้ แบบคริสตัล อย่างนี้เป็นต้นค่ะ

เลือกตำแหน่งวางกระบะทราย

พฤติกรรมแมว โดยปกติจะหวงความเป็นส่วนตัว ค่อนข้างสูง ไม่อยากให้ใครมายุ่ง และเครียดง่าย ดังนั้น ทาสแมวมือใหม่ จึงควรหาบริเวณที่ค่อนข้างสงบ สะอาด เจ้าเหมียวเข้าถึงได้ง่าย และไม่มีคนพลุกพล่าน เพื่อให้เจ้าเหมียวสะดวกใจที่จะเข้าไปใช้ และที่สำคัญ ต้องวางให้ห่าง จากจุดให้อาหาร และน้ำ เพื่อสุขอนามัยที่ดีของเจ้าเหมียวนะคะ

ขั้นตอนการฝึกลูกแมวให้ใช้กระบะทราย

• 

• เตรียมกระบะทราย

ทาสแมวมือใหม่ ต้องรู้เลยนะคะว่า จริง ๆ แล้ว แมวไม่ชอบใช้กระบะทรายร่วมกัน ดังนั้น หากเพื่อน ๆ ที่เลี้ยงแมวไว้หลายตัว ควรเตรียมกระบะทราย ให้เท่ากับจำนวนแมวในบ้าน และบวกเพิ่มอีกหนึ่ง เผื่อไว้ด้วยนะคะ

• พาเจ้าเหมียวไปลองใช้

เมื่อเตรียมการ สอนแมวใช้กระบะทราย เรียบร้อยแล้ว ก็ให้นำเจ้าเหมียว วางบนกระบะทรายให้เขาได้รู้จัก และคุ้นเคยก่อน จากนั้นในทุก ๆ เช้า หลังจากที่เจ้าเหมียวกินอาหารเสร็จ ให้อุ้มน้องเข้าไปวางไว้ที่กระบะทราย เจ้าเหมียวจะเริ่มเรียนรู้เองว่า ถ้าอยากขับถ่ายจะต้องมาที่กระบะทรายโดยอัตโนมัติ 

ส่วนเพื่อน ๆ ที่เริ่มฝึกให้กับแมวที่โตแล้ว อาจจะต้องใช้ความอดทนเพิ่มขึ้นนิด โดยให้เจ้าเหมียวได้ลองทำความคุ้นเคย กับกระบะทราย ให้น้องรู้ว่า กระบะทรายไม่ใช่สิ่งที่น่ากลัว จากนั้นค่อย ๆ พาเจ้าเหมียว ไปขับถ่ายที่กระบะทรายทุกครั้ง เท่าที่จะทำได้ ในช่วงแรกอาจจะให้อยู่ในพื้นที่จำกัด เช่น ในกรง หรือในคอก วางกระบะทรายไว้ที่มุม เพื่อให้คุ้นเคย และเรียนรู้การใช้กระบะทรายได้เร็วขึ้น

• ชมเชยเมื่อแมวใช้กระบะทราย

เมื่อเจ้าเหมียวใช้กระบะทรายได้แล้ว ให้แสดงความรัก หรือ พูดชมเชย เช่น การลูบหัว พูดด้วยเสียงนุ่มนวล เพื่อให้เจ้าเหมียว เกิดการเรียนรู้ในเชิงบวก ว่าเมื่อไหร่ที่เขาใช้กระบะทราย ก็จะได้พบกับสิ่งดี ๆ จะได้ช่วยกระตุ้นให้เจ้าเหมียว ใช้กระบะทรายมากขึ้น 

• รักษาความสะอาดกระบะทราย

ห้องน้ำที่ไม่สะอาด ก็ไม่มีใครอยากใช้ จริงไหมคะ แน่นอนว่าแมวเองก็เป็นอย่างนั้น ยิ่งแมวเป็นสัตว์ที่ขึ้นชื่อเรื่องการรักความสะอาดมาก ดังนั้นถ้ากระบะทรายสกปรก ต่อให้เพื่อน ๆ พยายาม ฝึกแมวใช้กระบะทราย แค่ไหน เจ้าเหมียวก็คงจะไม่ยอมใช้แน่เชียวค่ะ ดังนั้นเพื่อน ๆ จึงควรหมั่นตักของเสีย จากกระบะทรายออกไปทิ้ง และทุก ๆ หนึ่งสัปดาห์ ควรเปลี่ยนทรายในกระบะ และเช็ดล้างตัวกระบะทราย หรือนำออกผึ่งให้โดนแสงแดด เพื่อฆ่าเชื้อโรคบ้างนะคะ

• นำอุจจาระแมวใส่ลงในกระบะทราย          

ถ้าทำทุกวิธีที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว เจ้าเหมียวก็ยังไม่ยอมเข้ากระบะทราย ให้ลองนำอุจจาระบางส่วนของแมวตัวที่ต้องการฝึก ใส่ลงในกระบะทราย เพราะแมวจะขับถ่าย ในจุดที่มีกลิ่นของเดิมทิ้งไว้ เท่านี้ก็ทำให้แมวจดจำตำแหน่งที่มีกลิ่น และยอมใช้กระบะทรายแล้วค่ะ

ปัญหาที่อาจเจอจากการปรับเปลี่ยนนิสัย

• 

ลูกแมวบางตัว อาจต้องใช้เวลาในการเรียนรู้การใช้กระบะทราย แต่โดยส่วนใหญ่แล้ว จะใช้เวลาไม่นาน ดังนั้นทาสแมวต้องอดทน เจ้าเหมียวบางตัว ไม่ฉี่ในกระบะทราย บางทีเจ้าของก็คิดว่าแมวนิสัยไม่ดี แต่จริง ๆ แล้วปัญหาอาจเกิดจาก สุขภาพของเจ้าเหมียว ก็เป็นได้

เนื่องจากเกิดอาการ กระเพาะปัสสาวะอักเสบ หากเมื่อฉี่ในกระบะทรายแล้วเจ็บ เจ้าเหมียวก็จะเข็ด เพราะฉะนั้นเจ้าเหมียวก็จะคิดว่า ไปฉี่ที่อื่นดีกว่า หรือ อาจเป็นเพราะ จุดที่วางกระบะทราย มีภาพหรือเสียง ที่ทำให้เจ้าเหมียว ไม่อยากอยู่ในพื้นที่นั้น

บางทีกระบะทราย ก็มีกลิ่นพลาสติกแรง ๆ เจ้าเหมียวบางตัวอาจไม่ชอบกลิ่นนั้น และทรายแมวบางชนิดก็ชอบติดอุ้งเท้า ทำให้ไม่อยากเข้ากระบะทราย เพื่อน ๆ ต้องหมั่นสังเกต และทำการเปลี่ยนแปลง สิ่งที่เป็นปัญหากับเจ้าเหมียวเหล่านี้ จนกว่าที่พวกเขาจะยอมรับกระบะทราย…คงเป็นที่มา ของคำว่า ทาสแมว เพราะ รักแมวต้องอดทน นะคะ

สรุปส่งท้าย

สิ่งที่สำคัญมาก ๆ ในการ ฝึกแมวใช้กระบะทราย คือ ไม่ควรลงโทษเจ้าเหมียว ด้วยการดุ หรือตี หากว่าเขายังขับถ่ายไม่เป็นที่ เพราะเขาไม่เข้าใจ เรื่องการลงโทษ สิ่งที่ควรทำคือ ทำเฉยต่อแมว หรือให้ใช้วิธีอุ้มเจ้าเหมียวไปที่กระบะทรายทันที หากเราเห็นว่า เจ้าเหมียวกำลังอยากเข้าห้องน้ำ หลังจากนั้นเขาจะเริ่มเรียนรู้เองว่า ถ้าอยากขับถ่าย จะต้องมาที่กระบะทรายโดยอัตโนมัติ พยายามอย่าโกรธหรือผิดหวัง ต้องเข้าใจว่า แมวที่ย้ายบ้านใหม่ส่วนใหญ่ ค่อนข้างจะอ่อนไหว และมีความเครียด กับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป ทาสต้องอดทน และรอจนกว่าพวกเขา จะปรับตัวได้นะคะ