เพื่อน ๆ หลายคนอาจพบเจอกับปัญหาแมลงศัตรูพืช ที่สร้างความวุ่นวาย และความเสียหายให้กับพืชผักสวนครัว ภายในสวนหลังบ้านอย่างไม่น่าให้อภัย ไม่ว่าจะเป็นการกัดกินผักที่ปลูก หรือ เป็นพาหะนำพาโรคมาสู่พืชพันธุ์ที่เพาะเลี้ยงไว้ จนเป็นสาเหตุให้เกิดความเสียหาย ทำให้ต้องหาหลากหลายวิธีไว้ใช้ในการปราบศัตรูพืชเหล่านั้น แต่ในทางกลับกันก็มีแมลงอีกหลายชนิดที่เป็นผลดีต่อการปลูกพืช ซึ่งวันนี้ พี่ไว้ใจ จะมาให้ความรู้เกี่ยวกับ แมลงที่มีประโยชน์ต่อพืช และสวนผัก ที่เราไม่ควรกำจัดทิ้ง เพราะเป็นวิธีทางธรรมชาติ ที่ทำให้แปลงผักของเราปลอดภัยจากสารเคมี
เลือกอ่านตามหัวข้อที่สนใจ
- ผึ้ง (Bees)
- แมลงเต่าทอง (Ladybug)
- ด้วง (Beetles)
- ผีเสื้อ (Butterfly)
- แตนเบียน (Parasitic wasps)
- ตั๊กแตนตำข้าว (Praying mantis)
- แมลงช้างปีกใส (Green lacewings)
- แมลงวันหัวบุบ ( Robber fly )
- แมลงปอ (Dragonfly and Damsel Fly)
- มวนเพชฌฆาต (Assassin bugs)
1. ผึ้ง (Bees)
ต้นไม้บางชนิด มีเกสรตัวผู้ และเกสรตัวเมีย อยู่ในดอกเดียวกัน ก็จะผสมกันเองได้ แต่ต้นไม้อีกหลายชนิดก็มีเกสรตัวผู้ และเกสรตัวเมีย อยู่คนละดอก หรือคนละต้น จึงจําเป็นต้องอาศัยตัวช่วยในการผสมเกสร อย่างเช่น ผึ้ง เนื่องจากผึ้งต้องการน้ำหวานจากเกสรเป็นอาหาร และรับผิดชอบในการผสมเกสร อย่างน้อย 30 เปอร์เซ็นต์ของพืชผลในโลก ผึ้งยังมีบทบาทสำคัญในวงจรชีวิตของพืชหลายชนิด รวมถึงความสำคัญต่อการสืบพันธุ์ เพราะพืชผลบางชนิด ต้องมีการผสมเกสร เพื่อจะได้ติดผล มีเมล็ดไว้ขยายพันธุ์ ดังนั้น ผึ้งจึงเป็นแมลงที่มีประโยชน์ต่อพืชอย่างมาก แต่ก็ต้องระวังอย่าเข้าใกล้นะคะ เพราะอาจจะโดนผึ้งต่อยได้ค่ะ
2. แมลงเต่าทอง (Ladybug)
นับว่าเป็นแมลงที่สำคัญมากในระบบนิเวศ เพราะ ประโยชน์ของแมลง เต่าทอง คือช่วยกำจัดศัตรูพืชได้ดี ชอบกินเพลี้ยอ่อน ไร แมลงหวี่ขาว แมลงขนาดเล็ก ตัวอ่อนและไข่ของแมลง รวมถึงศัตรูพืชชนิดอื่น ๆ ที่มักจะก่อความรำคาญและปัญหาในการปลูกพืชผักสวนครัว ดังนั้น หากเพื่อน ๆ เห็นแมลงเต่าทองมาเกาะแกะตามต้นไม้ ก็อย่าไปทำลายนะคะ
3. ด้วง (Beetles)
ด้วง ใน 3 ตระกูลหลัก คือ ด้วงกว่าง ด้วงคีม ด้วงดอกไม้ ยกเว้นด้วงแรด ตัวอ่อนจะไม่กัดกินรากไม้ และยังช่วยย่อยสลายมูลสัตว์ ไม้ผุที่ตายแล้ว ให้กลายเป็นดินอย่างรวดเร็ว อีกทั้งตัว ด้วงดอกไม้ ที่ดูดกินน้ำหวานจากเกสรของดอกไม้ ยังช่วยกระจายเกสรได้อย่างดี
โดยด้วงบางชนิด จะกินแมลงเป็นอาหาร เช่น ด้วงพื้น ด้วงเต่าหรือเต่าลาย ก็จะกินเหยื่อทั้งตัวอ่อน และตัวเต็มวัย เช่น หนอนผีเสื้อ หนอนเจาะเลือด แมลงวันเดินถนน ไส้เดือนฝอย ตัวอ่อนแมลงวันผลไม้ ทาก หอยทาก เพลี้ยไฟ เพลี้ยอ่อน มด ปลวก และไข่ตั๊กแตน
4. ผีเสื้อ (Butterfly)
แม้ว่าตัวอ่อนของหนอนผีเสื้อ จะเป็นส่วนหนึ่งในการทำลายพืชบางชนิด แต่ ผีเสื้อ ก็ยังเป็นแมลงที่มีประโยชน์ต่อพืช เพราะเมื่อโตเต็มวัย สามารถช่วยผสมเกสร อีกทั้งเวลามีผีเสื้อมาบินรอบ ๆ ต้นไม้ สีสันและลวดลายของผีเสื้อยังทำให้สวนของเราดูสวยงามด้วยค่ะ
5. แตนเบียน (Parasitic wasps)
เป็นแมลงประเภทเดียวกันกับ ผึ้ง มด ต่อ และแตนชนิดอื่น ๆ แตนเบียน มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง สาเหตุที่คนส่วนใหญ่ไม่รู้จักแตนเบียนมากเท่ากับผึ้ง หรือตัวต่อ อาจมาจากแตนเบียน เป็นแมลงที่มีขนาดเล็ก เพียงแค่ 0.5 มิลลิเมตร ซึ่งถ้าไม่เพ่งมองให้ดี ๆ เราอาจจะมองไม่เห็นเลยก็ได้
และนอกจากนั้น แตนเบียน ยังมีการดำรงชีวิตแบบกึ่งปรสิต โดยจะวางไข่ไว้ภายใน หรือภายนอกของแมลงอาศัย จากนั้นตัวอ่อนจะฟัก และเจริญเติบโต ดูดกินอาหารจากแมลงอาศัย เมื่อแตนเบียนเข้าสู่ระยะตัวเต็มวัย แมลงอาศัยก็จะตายในที่สุด
6. ตั๊กแตนตำข้าว (Praying mantis)
อีกหนึ่ง แมลงที่มีประโยชน์ต่อพืช และการเกษตร ก็คือ ตั๊กแตนตำข้าว เพราะเป็นแมลงที่กินแมลงศัตรูพืชเป็นอาหาร เป็นนักล่าที่น่าเกรงขาม และดักจับเหยื่อในคราวเดียว เคลื่อนไหวได้อย่างรวดเร็ว กระตือรือร้นในการออกหาเหยื่อ โดยจะมองหาแมลงวัน หนอนผีเสื้อ และแมลงเม่าเพื่อกิน ตั๊กแตนตำข้าวจึงเป็นนักปราบศัตรูพืชที่ยอดเยี่ยม พบได้ตามต้นไม้ และกอหญ้าสูง
7. แมลงช้างปีกใส (Green lacewings)
แมลงช้างปีกใส ตัวเต็มวัยจะมีสีรุ้งสวยงาม บินไปมาในตอนกลางคืน โดยกินละอองเกสร และน้ำหวานเป็นอาหาร เป็น แมลงที่มีประโยชน์ต่อพืช คือ ช่วยกำจัดศัตรูพืชที่มีขนาดเล็ก เช่น เพลี้ยแป้ง เพลี้ยอ่อน เพลี้ยไฟ แมลงหวี่ขาว และไรแดง นอกจากนี้ตัวอ่อนของแมลงช้างปีกใสยังสามารถกินไข่ของผีเสื้อ และด้วงปีกแข็งเป็นอาหารได้อีกด้วยค่ะ
8. แมลงวันหัวบุบ ( Robber fly )
แมลงวันหัวบุบ อยู่ในกลุ่ม แมลงตัวห้ำ (Predators) เป็นแมลงวันที่ขนาดค่อนข้างใหญ่ และแข็งแรงกว่าเหยื่อที่กินเป็นอาหาร จะกินศัตรูพืชด้วยการฉีดเอ็นไซม์แล้วกัดกินตัวเหยื่อ ซึ่งจะกินได้ทั้ง ผึ้ง ต่อ แตน แมลงปอ และแมลงบางชนิดที่ลำตัวโตกว่า
9. แมลงปอ (Dragonfly and Damsel Fly)
ในตัวโตเต็มวัย แมลงปอ จะจับแมลงชนิดอื่น ๆ กินเป็นอาหาร ประโยชน์ของแมลงปอ คือ ช่วยควบคุมแมลงที่เป็นศัตรูพืช แมลงที่สร้างความรำคาญ หรือนำโรคมาสู่คน และสัตว์เลี้ยงอื่น ๆ เช่น ยุง แมลงหวี่ แมลงวัน เป็นต้น และเป็นแมลงที่บินในอากาศได้อย่างช่ำชอง ในขณะที่ตัวอ่อนของพวกมันอาศัยอยู่ในน้ำ และกินลูกน้ำของยุง
10. มวนเพชฌฆาต (Assassin bugs)
เป็นแมลงตัวห้ำ ที่มีบทบาทในการควบคุมหนอนผีเสื้อหลายชนิด ตัวอ่อนและตัวเต็มวัยจะดูดกินของเหลวจากแมลงต่าง ๆ ทั้งชนิดที่เป็นตัวหนอน และตัวเต็มวัย โดยการปล่อยน้ำพิษออกจากปาก ทำให้เหยื่อเป็นอัมพาตอย่างรวดเร็ว เคลื่อนไหวไม่ได้ และหนอนจะตายภายใน 1 – 2 นาที จากนั้น มวนเพชฌฆาต ก็จะดูดกินของเหลวจากตัวหนอน ทำให้หนอนแห้งตาย ทิ้งไว้แต่ผนังลำตัวที่ห่อหุ้มอยู่ภายนอก
สรุปส่งท้าย
ประโยชน์ของแมลง ที่ช่วยการปลูกพืชผักในด้านต่าง ๆ เช่น ช่วยผสมเกสร กำจัดศัตรูพืช ช่วยเสริมสร้างความอุดมสมบูรณ์ของดิน ที่สำคัญยังช่วยให้เพื่อน ๆ ลดใช้สารเคมีกับพืชผักสวนครัวได้ด้วย ซึ่งนับว่าเป็นเรื่องที่ดี เพราะเราจะได้มีผักที่ปลอดสารพิษไว้ทาน ส่งผลดีต่อสุขภาพของตัวเราเอง และคนในครอบครัว แล้วยังส่งผลดีต่อการรักษาสมดุลของธรรมชาติ อีกด้วยค่ะ
