การสร้างสวนหลังบ้านให้ร่มรื่นด้วยต้นไม้หลากหลายสายพันธุ์ เพิ่มพื้นที่สำหรับความชุ่มชื้นและความมีชีวิตชีวาด้วยการสร้างบ่อปลาคงเป็นความฝันของใครหลาย ๆ คน โดยเฉพาะเวลาเห็นรูปสวนสวย ๆ ตามหน้านิตยสารตกแต่งบ้านหรือจากในสื่อออนไลน์ที่หลายคนก็มักจะถ่ายรูปมาแชร์กัน ยิ่งเพื่อน ๆ คนไหนที่ชื่นชอบการเลี้ยงปลาที่มีสีสันและรูปร่างสวยงามอย่างปลาคาร์ฟอยู่แล้วด้วย ความฝันที่จะมี บ่อปลาคาร์ฟหน้าบ้าน คงไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไปเพราะเราสามารถทำได้ด้วยตัวเอง แถมยังใช้งบประมาณไม่มากอย่างที่คิด โดยเฉพาะแบบบ่อปลาคาร์ฟขนาดเล็กที่ พี่ไว้ใจ จะมาแนะนำกันในบทความนี้ รับรองว่าอ่านแล้วได้แรงบันดาลใจไปสร้างบ่อปลาคาร์ฟของตัวเองกันอย่างแน่นอน

เลือกอ่านตามหัวข้อที่สนใจ

• ประเมินพื้นที่และทักษะ
• เตรียมวัสดุอุปกรณ์ที่ต้องใช้
• งบประมาณเบื้องต้น
• ขั้นตอนการทำบ่อปลาคาร์ฟ
• ไอเดียการทำบ่อปลาคาร์ฟ

ประเมินพื้นที่และทักษะ

อย่างที่บอกไปว่าบ่อปลาคาร์ฟหน้าบ้าน สามารถทำเองได้ แต่ก่อนเริ่มลงมือทำอยากจะชวนเพื่อน ๆ มาสำรวจความพร้อมกันสักหน่อย ทั้งความพร้อมของสภาพหน้างานและความพร้อมของตัวเราเอง ดูว่าสิ่งที่ต้องทำนั้นต้องใช้ทักษะที่ยากเกินกว่าที่จะทำได้หรือไม่ รวมถึงรูปแบบบ่อและขนาดปลาที่เราอยากได้ด้วย เพราะความยากง่ายของบ่อปลาแต่ละแบบก็มีความแตกต่างกัน

ซึ่งส่วนใหญ่แล้วการวางแผนทำแบบบ่อปลาคาร์ฟขนาดเล็ก จะเหมาะกับเพื่อน ๆ ที่อยากเลี้ยงปลาคาร์ฟไว้ดูเล่นเพื่อความเพลิดเพลินมากกว่า ไม่ได้เลี้ยงในเชิงธุรกิจหรือเลี้ยงเพื่อการแข่งขัน ขนาดของปลาที่เลี้ยงก็ไม่ได้มีขนาดใหญ่มากและระบบบ่อปลาอาจจะไม่ได้ซับซ้อนถึงขั้นมืออาชีพ ลองไปสำรวจพื้นที่เพื่อประเมินหน้างานกันก่อน มีอะไรที่เราต้องคำนึงถึงบ้างลองไปดูขั้นตอนกันเลย

• 

1. สำรวจพื้นดินที่จะตั้งบ่อปลาคาร์ฟหน้าบ้าน  ถ้าดินไม่แน่นเวลารับน้ำหนักน้ำเยอะ ๆ อาจจะทำให้เกิดรอยแตกร้าวได้ ถ้าเป็นไปได้ควรถมทรายและบดอัดทรายให้แน่นก่อนที่จะก่อบ่อปลาขึ้นมา
2. พื้นที่บริเวณที่จะสร้างบ่อปลาควรเป็นพื้นที่ที่มีร่มเงา แต่รอบบ่อไม่ควรมีต้นไม้ที่ใบร่วงง่ายเพราะทำให้น้ำเน่าเสียได้ หรืออาจจะใช้ตาข่ายครอบบ่อในบางเวลาเพื่อกันเศษใบไม้ตกลงไปในบ่อ
3. เลือกว่าอยากได้แบบขุดหรือแบบก่อ ถ้าเป็นแบบขุดอาจจะต้องใช้เวลามากขึ้นเพราะต้องขุดดินลงไปประมาณ 1 เมตร ถ้าเป็นแบบก่อก็จะมีความทนทานมากกว่าแต่ควรให้ระดับน้ำไม่ต่ำกว่า 80 ซม.
4. ระบบน้ำต้องสำรวจพื้นที่ว่าสามารถทำความสะอาดได้บ่อยหรือไม่ เพื่อจะได้เลือกระบบกรองได้อย่างเหมาะสม ซึ่งขนาดบ่อกรองควรมีขนาดเป็น 1 ใน 3 ของบ่อปลา แต่มีระดับน้ำต่ำกว่าเพื่อให้น้ำไหลลงบ่อกรองได้ง่าย
5. หลังจากที่ประเมินสภาพหน้างานคร่าว ๆ แล้ว เราก็มาลองวางผังเพื่อขุดหรือตั้งผนังบ่อได้เลย

เตรียมวัสดุอุปกรณ์ที่ต้องใช้

• 

– วัสดุสำหรับขึ้นรูปสระ
– บ่อปลาแบบก่อ เช่น อิฐบล็อกหรืออิฐมอญ หรือบ่อสำเร็จรูป
– บ่อปลาแบบขุด เช่น บ่อสำเร็จรูปหรือผ้าพลาสติกรองบ่อ
– ปูนก่อ ปูนฉาบ
– น้ำยากันซึมแบบผสมในคอนกรีตและกันซึมแบบทา
– ท่อ PVC
– ปั๊มน้ำ
– อุปกรณ์ระบบกรองน้ำ
เช่น ผงถ่าน ใยแก้ว หรือฟิลเตอร์แมต หรือถังกรองสำเร็จรูป

งบประมาณเบื้องต้น

โดยเป็นงบประมาณเบื้องต้นที่เราแนะนำสำหรับบ่อขนาดประมาณ 1.50×2.00 ม. มีรายละเอียดที่เพื่อนๆ ต้องเตรียมคร่าวๆ ดังนี้
– อิฐบล็อกหรืออิฐมอญ / บ่อสำเร็จรูป  / ผ้าพลาสติกรองบ่อ ประมาณ 500-1,000 บาท
– ปูนก่อ ปูนฉาบ 70-100 บาท
– ซีเมนต์กันซึม 170-320 บาท
– ปั๊มน้ำ ประมาณ 400-600 บาท
– อุปกรณ์ระบบกรองน้ำ ประมาณ 1,000-2,000 บาท
รวมทั้งสิ้นประมาณ  2,000 – 4,000 บาท
* ไม่รวมวัสดุตกแต่ง เช่น หินแม่น้ำ กรวด หรือระแนงไม้บังบ่อกรอง *

ขั้นตอนการทำ บ่อปลาคาร์ฟหน้าบ้าน

1. วางผังบ่อปลาคาร์ฟหน้าบ้านว่าอยากให้ขอบเขตอยู่ตรงไหนบ้าง เพื่อน ๆ อย่าลืมวางตำแหน่งทั้งบ่อปลาและบ่อกรองเพื่อให้ระบบน้ำสามารถเดินได้สะดวกนั่นเอง

2. ปรับสภาพพื้นดิน โดยอัดทรายหยาบให้แน่น และรดน้ำก่อนก่อแนวขอบบ่อ ขั้นตอนนี้อาจจะใช้เวลาและต้องใช้แรงในการอัดทรายให้แน่น

3. หลังจากพื้นที่เตรียมไว้เสร็จแล้วก็ก่อขอบบ่อกันได้เลย โดยใช้อิฐก่อและฉาบซีเมนต์กันซึมบริเวณบ่อทั้งหมดทั้งด้านในและด้านนอก อาจจะต้องใช้ทักษะในด้านการฉาบเพื่อให้ซีเมนต์มีความเรียบเนียนสวยงาม
แต่ถ้าใครที่ไม่ได้ต้องการความเนี๊ยบมาก อาจจะเพิ่มลูกเล่นให้กับบ่อด้วยการฉาบเป็น Texture ที่ดูขรุขระและดูเป็นธรรมชาติมากขึ้นก็ได้เช่นกัน สำหรับบ่อแบบขุด อาจจะต้องใช้แรงในการขุดดินออกให้เป็นรูปแบบที่ต้องการเพื่อวางบ่อสำเร็จรูปหรือปูผ้าพลาสติกรองบ่อ อย่าลืมว่าการอัดพื้นดินให้เรียบก่อนวางบ่อก็ช่วยให้รองรับน้ำหนักได้ดีขึ้นเช่นกัน

• 

4. วางระบบท่อ โดยให้มีสะดือบ่อ ซึ่งจะเป็นจุดที่ลึกที่สุดหรือเป็นจุดรวมตะกอนเพื่อไหลไปที่บ่อกรอง ในบ่อกรองให้ใส่วัสดุกรอง เช่น เปลือยหอย ผงถ่าน หินกรวด ใยแก้ว หรือใครจะต่อมาที่ถังกรองสำเร็จรูป เลยก็ได้ แต่อาจจะต้องมีการก่ออิฐหรือปลูกต้นไม้บังเพื่อเพิ่มความสวยงามให้กับตัวถัง

5. ทำระบบ Over Flow โดยให้น้ำล้นไปที่บ่อกรองเพื่อให้น้ำทั้งสองบ่อมีปริมาณเท่าเดิมไหลเวียนต่อเนื่องกัน

6. ติดตั้งระบบปั๊มน้ำ เพื่อดูดน้ำสะอาดที่ผ่านการกรองจากบ่อกรองแล้วไปยังบ่อปลา และติดตั้งท่อน้ำที่ไหลออกจากปั๊ม เติมลูกเล่นเพื่อความสวยงามด้วยน้ำตก น้ำพุ และมีท่อพ่นอากาศ

7. เตรียมน้ำสำหรับเลี้ยงปลา สำหรับบ่อที่ฉาบปูนซีเมนต์ไว้ควรแช่น้ำผสมน้ำส้มสายชูเพื่อปรับความเป็นกรดเป็นด่างไว้ประมาณ 1 สัปดาห์ จากนั้นให้ล้างบ่อ เติมน้ำใหม่ลงไปแล้วพักน้ำไว้ประมาณ 3 วันก็สามารถนำปลาลงไปได้เลย สำหรับบางคนอาจจะทดสอบด้วยการปล่อยปลาเสือพ่นน้ำลงไปก่อน เพราะเป็นปลาที่ชอบน้ำคล้าย ๆ กับปลาคาร์ฟ

ไอเดียการทำ บ่อปลาคาร์ฟหน้าบ้าน

หลังจากรู้ขั้นตอนการทำแล้ว ลองไปดูไอเดียในการทำบ่อปลาคาร์ฟแบบต่าง ๆ กันบ้างดีกว่า

• บ่อหิน ใช้การปูผนังบ่อด้วยหินกาบและวางปิดรอบขอบบ่อด้วยหินหรือกระเบื้องคอนกรีต ส่วนพื้นที่บ่อกรองสามารถตกแต่งให้เป็นน้ำตกเล็ก ๆ ด้วยหินธรรมชาติ ช่วยเพิ่มออกซิเจนในบ่อได้

• บ่อปลาคาร์ฟหน้าบ้าน  แบบ Flying Aquarium ที่ใช้ตู้กระจกหรือโหลแก้วใหญ่ ๆ คว่ำไว้ในบ่อ โดยให้มีพื้นที่ด้านล่างสำหรับให้ปลาคราฟได้ว่ายน้ำขึ้นมาโชว์ตัวในตู้ด้านบนได้ด้วย

• 

• ใช้ไม้กั้นเป็นขอบบ่อและฉาบปูนกันซึมด้านใน ได้ความรู้สึกเหมือนสวนญี่ปุ่นที่มักจะมีองค์ประกอบของไม้และหินเข้ามาใช้ร่วมกัน

• ปูระแนงไม้เหนือบ่อกรองหรือพื้นที่งานระบบเพื่อให้เป็นที่นั่งเล่นรอบ ๆ สระได้ด้วย

• ขุดดินแล้ววางสระสำเร็จรูปที่มีรูปทรง Free Form จากนั้นตกแต่งรอบ ๆ บ่อปลาด้วยหินแม่น้ำ เติมน้ำตกเพื่อเพิ่มความเป็นธรรมชาติ

• บ่อปลาแบบมีกระจกด้านข้าง แบบนี้อาจจะค่อนข้างยากในการทำเองเพราะต้องใช้กระจกหนาเพื่อรับแรงดันน้ำแต่ว่าสามารถประยุกต์ด้วยการใช้บานกระจกแล้วฝังเฟรมลงกับขอบบ่อ แต่ต้องไม่ลึกจนเกินไปเพื่อให้รับน้ำที่ดันกระจกอยู่ไม่ลึกมากนัก

สรุปส่งท้าย

บ่อปลาคาร์ฟขนาดเล็กที่หลาย ๆ คนอยากมีเอาไว้ในสวนที่บ้าน อาจจะไม่ใช่เรื่องยากและแพงเกินไปสำหรับหลาย ๆ บ้านอีกแล้ว เพราะเพื่อน ๆ สามารถทำได้ด้วยตัวเองภายใต้งบประมาณที่จำกัดแถมยังสร้างสรรค์รูปแบบได้อย่างหลากหลายตามความชอบของแต่ละคนด้วย

ซึ่งนอกจากพื้นที่บ่อปลาคาร์ฟจะช่วยสร้างบรรยากาศของบ้านให้ดูสดชื่นมีชีวิตชีวาขึ้นแล้ว ยังเป็นพื้นที่ที่สร้างกิจกรรมให้กับสมาชิกในบ้านด้วย ไม่ว่าจะเป็นมุมสงบสำหรับนั่งเล่นพักผ่อนหรือเป็นสำหรับให้เด็ก ๆ ออกมานั่งเล่น Outdoor เรียกได้ว่าการทำบ่อปลาคาร์ฟด้วยตัวเองนั้นคุ้มค่าสำหรับการลงทุนลงแรงไม่น้อยเลยทีเดียว